Wajong: ontwerpend onderzoek naar inclusieve communicatie

Ontwerpend onderzoek naar inclusieve communicatie

‍

Hoe richt je communicatie zo in dat het werkt voor een van de meest diverse doelgroepen binnen het sociaal domein?

Met die vraag klopten het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) en UWV in 2025 bij ons aan. Vanaf 2025 verandert de instroom: een groep die eerder is afgewezen kan alsnog toegang tot de Wajong krijgen. De opdracht was daarom een brede vraag: de communicatie rondom de Wajong moest tegen het licht gehouden worden om vanuit een brede blik te onderzoeken hoe deze in de toekomst effectiever en inclusief ingericht kan worden.

‍

‍

De uitdaging

Mensen kunnen om uiteenlopende redenen recht hebben op een Wajong-uitkering. Sommigen hebben een lichamelijke beperking, anderen een psychische kwetsbaarheid of een verstandelijke beperking. De één heeft intensieve begeleiding nodig, de ander functioneert grotendeels zelfstandig. Sommigen zijn digitaal vaardig, anderen niet. Sommigen lezen moeiteloos lange teksten, anderen haken af bij te ingewikkelde taal.

‍

De Wajong is er voor mensen die op jonge leeftijd door ziekte of beperking ‘duurzaam geen arbeidsvermogen’ hebben. Maar achter die juridische definitie gaat een enorme diversiteit schuil. Daarnaast is ook de regelgeving complex. Begrippen als ‘duurzaam geen arbeidsvermogen’ zijn juridisch precies, maar niet vanzelfsprekend begrijpelijk. 

SZW wilde daarom verkennen:

‍

- Wie willen we precies informeren of activieren - direct en indirect?
- Via welke kanalen bereiken we wie?
- Welke inhoud hoort op welk moment thuis?

- Welke vorm en toon zijn passend?

- Wat bundelen we, en waar is juist maatwerk nodig?

‍

Het was een strategische ontwerpvraag over inclusieve overheidscommunicatie.

‍

‍

Onze aanpak

We startten breed. In de eerste fase spraken we met een diverse groep Wajongers en betrokkenen. We luisterden naar ervaringen, vragen en twijfels. Wie zijn deze mensen en hoe beleven zij de wereld en maatschappij? Wat begrijpen mensen wel? Waar ontstaat verwarring? Wanneer voelen ze zich geholpen en wanneer niet?

‍

Op basis van deze eerste inzichten scherpten we onze interview aanpak aan. Nieuwe gesprekken volgden, met gerichtere vragen. Zo verdiepten we ons stap voor stap in patronen die we zagen ontstaan. Gaandeweg werd een kernprobleem zichtbaar waar wij ons op konden gaan focussen: informatie en termen rondom de Wajong worden op verschillende manieren geïnterpreteerd door de doelgroep en mensen om hen heen. 

‍

Het bleef niet enkel bij interviews. Om inzichten niet alleen te verzamelen maar ook te toetsen, ontwikkelden we prototypes. Concrete uitwerkingen van mogelijke oplossingsrichtingen: andere vormen van uitleg, andere structuren, andere manieren van presenteren. Bij het testen van deze prototypes betrokken we de mensen uit onze eerdere fase en nodigden we nieuwe mensen uit om mee te denken. Zo konden we vergelijken, verdiepen en verfijnen. Wat werkt? Wat roept nieuwe vragen op? Welke ontwerpen geven rust en welke juist niet?

‍

Door deze aanpak van interviews, aanscherpen, ontwerpen en testen ontstonden inzichten die geworteld zijn in echte ervaringen van de doelgroep.

‍

‍

Impact

Wat dit traject oplevert, zit niet alleen in richtlijnen of voorbeeldmateriaal. Het zit in een verschuiving van perspectief.

Door gesprekken, prototypes en tests werd voelbaar hoe communicatie binnenkomt bij mensen die afhankelijk zijn van complexe regelgeving. Voor SZW en UWV leverde dit traject onderbouwde inzichten op én liet het zien wat ontwerpend onderzoek kan betekenen als manier van werken.

‍

Voor ons laat dit project zien waar ontwerpend onderzoek het verschil maakt: bij complexe maatschappelijke vraagstukken waar beleid, uitvoering en menselijke ervaring samenkomen. 

‍

Ook werken aan een complexe communicatie- of beleidsopgave?
Werk je aan een maatschappelijke opgave waarin beleid, doelgroep en uitvoering samenkomen? Wij werken graag aan een ontwerpend onderzoekstraject dat leidt tot concrete, getoetste en mensgerichte oplossingen.

‍

→ Neem contact op met New Future Lab Studio

‍

‍